Dagiti Alikamen iti Panagdayaw
Balabala ti Panagdayaw
Dagiti Kanayonan a Kasuratan
Salmo 22; Isaias 52:13—53:12; Hebreo 10:16–25
Ti Biernes Santo ti kasipngetan nga aldaw ti liturhiko a tawen ken saan a laksiden. Kasano a rambakanmo ti baro a biag a saanmo nga umuna a mapasaran ti ipapatay ken sukimatem dagiti adu a saludsod ti krus? Ti maipaganetget ket rumbeng nga impakita kadatayo ni Jesus ti dalan ti adalan, ket masapul nga usigentayo no makipaset ken magnatayo iti dayta a panagdaliasat a kadua ni Jesus wenno agbuyatayo manipud iti adayo. Ti kasta a konsiderasion makatignay iti mismo a puso ti Nakristianuan nga adalan. Bay-am a nadagsen ti kadagsen ti nasantuan a kasuratan kadagiti makipaset. Bay-am nga agsao para iti bagbagida dagiti panagbasa iti nasantuan a kasuratan, dagiti himno, ken ti setting.
Setting ti Panagdayaw
Pagtalinaedem a simple ti setting a ti pokus ket krus. No addaanka iti dakkel a krus, ikabilmo dayta iti sango ken tengnga iti asideg ti pagtugawan dagiti makipaset. Ikabil ti umdas a kandela iti babana tapno adda maysa para iti tunggal makipaset. No adda bassit a krusmo, ikabilmo iti lamisaan nga addaan iti plain a lupot a mangabbong iti lamisaan. Ikabil dagiti kandela iti aglawlaw ti krus iti lamisaan. Iti aniaman nga eksena, i-drape-mo ti krus iti nangisit a tela. Mangted iti basket a pangikabilan dagiti tattao kadagiti datonda no sumang-atda a mangpuyot kadagiti kandela. Pagtalinaeden a nababa dagiti silaw, ngem umdas ti kinaraniagna tapno makita ken mabasa dagiti makipaset.
Pakauna
Naragsak nga isasangbay
Awag iti Panagdayaw
Isaias 53:1–3
Pananglukat a Himno
“Nagna ni Jesus iti Daytoy nga Agmaymaysa a Ginget” CCS 452
WENNO “Ania a Nakaskasdaaw nga Ayat Daytoy” CCS 454
WENNO “No Surbeyek ti Nakaskasdaaw a Krus” nga awan ti opsional a panagpatingga a CCS 457
Kararag para iti Panagasideg iti Krus
Sungbat
Kanito ti Panagpudno, Responsive Reading
Kas ken Pedro, Inlibaktayo ni Jesus
Lider: Kalpasan a naaresto ni Jesus, nagtakder ni Pedro iti uneg dagiti ruangan ti templo. Dinamag ti maysa a babai kenkuana, “Saanka met a maysa kadagiti adalan daytoy a lalaki, saan kadi?”
Amin: Kinuna ni Pedro, “Saanak.” Datayo met, inlibaktayo ni Jesus.
Lider: Idi agangay nagtakder ni Peter a kaduana dagiti adipen ken polis iti aglawlaw ti apuy a mangpabara iti bagina. Insaludsodda kenkuana, “Saanka met a maysa kadagiti adalanna, saan kadi?”
Amin: Kinuna ni Pedro, “Saanak.” Datayo met, inlibaktayo ni Jesus.
Lider: Maysa nga adipen ti nangato a padi ti nagsaludsod ken Pedro, “Saanka kadi a nakita iti minuyongan a kaduana?”
Amin: Inlibak manen ni Pedro, ket iti dayta a kanito nagkullayaw ti manok. Datayo met, inlibaktayo ni Jesus.
—Naibasar iti Juan 18:1—19:42
Nakanta a Kararag Para iti Talna
sindian ti kandela ti kappia
“Ni Kyrie Eleison” CCS 184
WENNO mamindua a kantaen ti “Soften My Heart” CCS 187
Panagbasa iti Nasantuan a Kasuratan: Juan 19:1–7
Himno
“Kitaem Daytoy a Tao, Nayanak iti Dios” CCS 26
WENNO “Maysa a Tao iti Kadaanan a Panawen ken Lugar” CCS 30
Panagbasa iti Nasantuan a Kasuratan
Juan 19:13–16a
Himno
“Nailaksid ken Naumsi” CCS 462
WENNO “O Sagrado nga Ulo, Nasugatan Ita” CCS 463
Panagbasa iti Nasantuan a Kasuratan
Juan 19:16b–30
Himno
“Agpaatiddog dagiti Anniniwan agingga iti Rabii” estrofa 8 CCS 470
WENNO “Nailaksid ken Naumsi” estrofa 1 CCS 462
Kanito ti Panagpanunot
Ti saludsod nga isaludsod kadatayo ti Biernes Santo ket: Sidadaantayo kadi a sumurot ken ni Jesus agingga iti krus?
Ikonsiderar dagiti makipaset daytoy a saludsod a bukbukodda ken agtugawda iti kanito ti pannakailansa ni Jesus iti krus. Mabalin nga agtultuloy ti musika manipud iti CCS 470 wenno CCS 462 iti likudan. Dikay agbuteng a bay-an nga agtalinaed daytoy a kanito iti napapaut ngem iti mabalin a komportable. No situtulok dagiti makipaset, pauli ida a sumang-at iti krus ken mangpuyot iti kandela kas simboliko a tignay ti kinatulokda a sumurot ken ni Jesus. Ti sipnget ti mangnayon iti epekto ti setting. Awisem dagiti makipaset a mangikabil kadagiti datonda iti basket a naited no sumang-atda a mangpuyot kadagiti kandela.
Himno
“Inkeddengko ti Suroten ni Jesus” CCS 499
Paregtaen dagiti makipaset nga agkanta kadagiti sabali a pagsasao malaksid iti bukodda a pagsasao.
WENNO “Ania a Nakaskasdaaw nga Ayat Daytoy” CCS 454
Panangipatulod iti Mangipatulod
Basaen ti teksto ti opsional a panagpatingga para iti “No Surbeyek ti Nakaskasdaaw a Krus,” CCS 457.
Bay-am ti Krus iti Naulimek
Awisem dagiti makipaset nga agtalinaed ken agmennamenna ket kalpasanna pumanawda iti setting ti panagdayaw inton nakasaganadan. Saan koma nga adda rikna ti pannakaserra wenno pannakarisut daytoy a serbisio; nga umayto inton Paskua. Aginanakayo iti daytoy a kanito ti Biernes Santo agingga a mabalin.
Sagrado nga Espasio: Balabala ti Panagdayaw iti Bassit a Grupo
Panagtipun
Naragsak nga isasangbay
Ti Biernes Santo ket maysa a nalidem a panagtitipon bayat ti panangpaliiwtayo iti ipapatay ni Jesus iti krus. Maiddep amin a gil-ayab ti kandela bayat a simboliko nga agur-uraytayo iti sipnget. Dumtengen ti Domingo ti Paskua ngem saan pay a simmangpet.
Kararag para iti Talna
Mamitlo nga in-inut nga agtimek ti kampana wenno ag-chime. Sindian ti kandela ti kappia.
Nakabkabil ken naburak a Dios, .
Iti intero a lubong, adda pay laeng ti saem ken pannakairurumen a kas iti napadasam iti umuna a Biernes Santo. Gapu iti daytoy itultuloymi ti agkararag para iti talna. Kappia a mangwayawaya kadagiti tattao manipud iti di maibturan a pannakasair, talna a mangpakan kadagiti mabisin, talna a mangpabileg kadagiti nalapunos. Maidanon koma ti talnam kadagita a lugar kas maysa a beggang ti pammati, maysa a bassit ngem mangnamnama a parola ti lawag nga agsilnag iti sipnget. Pigisang dagiti kurtina tapno makita manen ti amin ti talna. Amen.
—da Caleb ken Tiffany Brian
Naespirituan a Panagsanay
Panagpanunot iti Biernes Santo
Ibagam: Ti naespirituan nga aramidtayo ita ket panawen ti panagdengngeg ken personal a panagmennamenna. Ti panagbasa ket naadaw iti “Holy Week” ni Keri Hill. Bayat ti panangrugitayo, agsapul iti komportable a pagtugawan, a dagiti saka ket adda iti suelo ken dagiti takiag ket siaannad nga aginana a dagiti ima ket adda iti luppom, wenno uray kasano ti mariknam a komportable. tallo a segundo a panagsardeng Agbalinka a sipapanunot iti panagangesmo. Sumalog ken rummuar. Aginana laeng iti natural a ritmo ti angesmo. tallo a segundo a panagsardeng Basaek ti sumagmamano a parapo kalpasanna agsardengak tapno mangidatag iti agsasaruno a saludsod iti panagmennamenna: sarunuen ti maysa a minuto a panagulimek para iti personal a panagmennamenna. Kalpasanna basaek ti sumagmamano a kanayonan a parapo, agsardeng, ken mangidatag iti agsasaruno a saludsod iti panagmennamenna: sarunuen ti sabali pay a minuto a panagulimek para iti personal a panagmennamenna. Kalpasan ti maikadua a panagulimek mangidatonak iti ababa a kararag ti panagyaman ken bendision. tallo a segundo a panagsardeng Aginanaka iti natural a ritmo ti angesmo. tallo a segundo a panagsardeng
Uray no nakatakderak iti adayo, makitak ti panagkintayeg ti kabsatko kalpasan a nangngegna ti timek ni Jesus. Naparmek ti emosion. Ammok a daytoy a panagkintayeg ket ad-adda ngem ti asideg ti ipapatayna. Adda nagkullayaw iti kaungganna. Mabalin a karkarna ti uni daytoy, ngem iti dayta a kanito, ad-adda a sibibiag ngem iti nakitak pay laeng. Kasla sinagidna ti ikkis ni Jesus iti pammakawan. Siniripko ti bunggoy, a namnamaek a makitak ti isu met laeng a reaksion, ngem nakitak ken nariknak laeng ti kinaawan, kinaawan namnama, ken pannakapukaw a nayebkas babaen ti pungtot ken pananguyaw.
Ket kalpasanna, natinnag ti panagkitak ken ni Jesus. Nalungsot ken nalamuyot unay ti rupana ket kaskasdi, nabalinak a kinita dagiti matana ket dagus a nariknak ti koneksion a diak mailadawan. Adda pannakipagrikna ken ayat. Nagpigergerak ngem diak makataliaw. Diak maawatan daytoy a lalaki. Nailansa iti krus, iti ut-ot ken asidegen nga ipapatay, dina pampanunoten ti bagina. Pakawanenna dagiti nangdangran kenkuana. Siasino daytoy a Jesus?
Dandanin aganges ti maudi nga anges ti kaduak iti krimen ti kabsatko ket kaskasdi, awan sardayna ti pananguyawna ken Jesus. Kellaat nga impukkaw ti kabsatko kenkuana kas panangsuppiat ket –iti umuna a gundaway iti biagna–innalana ti sungsungbatanna kadagiti tignayna, nga awan ti rasonna. Impudnona nga agpada a nakabasolda kadagiti basolda. Impudno ti kabsatko! Ania daytoy a panagbalbaliw? Nangrugin a nagtinnag dagiti lua a di makontrol ket induronko ti dalanko nga agturong iti sango ti bunggoy agingga a nakatakderak iti babana.
tallo a segundo a panagsardeng
Ti panagikkis ni Jesus iti pammakawan ti nangpataud iti dakkel a panagbalbaliw iti kabsat ti ispiker.
tallo a segundo a panagsardeng
Kaano a binalbaliwan ti biagmo ti pammakawan?
tallo a segundo a panagsardeng
Ania ti maipapan iti pammakawan a napateg unay iti pammati?
Paliiwem ti 60 a segundo a panagulimek
Impukkawko ti panagayatko iti kabsatko iti isu met laeng a tiempo nga inturong ni Jesus ti ulona kenkuana. Nagkinnitada ket kalpasanna ti kabsatko a lalaki, nga addaan iti nabannog nga anges ken agtinnag ti lua, kiniddawna ken ni Jesus a laglagipenna isuna inton sumrek iti pagarianna. Dayta ti timek ti kinapakumbaba ken panagpasakup. Rinugiak ti nagsangit. Ammok a dagitoy ti maudi a kanito a kaduak ti kabsatko. Bayat a nagkullayaw ti kabsatko, inkari ni Jesus iti kabsatko a kaduana idiay Paraiso.
Ania ti nasaksiak laengen? Adda kadi sabali a nakakita iti daytoy? Nangngeg kadi ti bunggoy dagita a sasao?
Di nagbayag kalpasan dayta, nangrugin a nagsipnget ti langit, ket nangrugin nga agpuyot ti angin, a nangpataud iti makaupay a melodia bayat nga agsapsaplit iti tuktok ti turod. Impukkaw ni Jesus, “Nalpasen! Ama, kadagiti imam itedko ti espirituk!” Kalpasanna, natay.
Napigsa ti panagkintayeg ti daga ken makatuleng ti gurruod. Nagwaras ti kaaduan iti bunggoy ket nagtarayda manen a bimmaba iti bakras ti bantay. Nupay kasta, bayat ti panagturongko a mapan, nadlawko a nagtalinaed da Maria, Juan ken ti sabali pay a bassit a grupo dagiti matalek ni Jesus. Nagtalinaedda a natibker iti bagyo ken ginggined.
tallo a segundo a panagsardeng
Napudno ni Jesus iti ipapatay, kasta met ti inana a simamatalek a nakipagnaed kenkuana.
tallo a segundo a panagsardeng
Ania ti mabalin a langa dagiti moderno a pasurot ni Jesus nga agtalinaed a matalek iti nariribuk a panawen?
Paliiwem ti 60 a segundo a panagulimek
Nasantuan, Iti kinaulimek daytoy sagrado a panawen, agyamankami iti kaaddayo kadakami— naalumamay, natibker, ken di naburak.
Bayat ti panagdengngeg, panagmennamenna, ken panagdaliasattayo iti nadungngo a dana daytoy a rabii, agyamantayo kadagiti estoria a mangtengtengngel kadatayo, ti ayat a mangibagbaga kadatayo, ken ti Espiritu a mangsabat kadatayo ditoy.
Agtalinaedka kadakami iti kinaulimek. Luktanmi dagiti pusomi iti misterio ti paraburmo, ket papigsaennakami a mangsurot no sadino ti pangiturongan ti ayatmo.
Amen.
Panagbibinninglay iti Aglawlaw ti Lamisaan
Juan 18:1—19:42 NRSV
Kalpasan a naisao ni Jesus dagitoy a sasao, rimmuar a kaduana dagiti adalanna iti ballasiw ti ginget ti Kidron nga agturong iti lugar nga adda minuyongan, a simrek isuna ken dagiti adalanna. Ita, ni Judas, a nangliput kenkuana, ammona met ti lugar, agsipud ta masansan a makipagkita sadiay ni Jesus a kaduana dagiti adalanna. Isu nga inyeg ni Judas ti maysa a bunggoy dagiti soldado agraman dagiti polis manipud kadagiti panguluen a papadi ken dagiti Fariseo, ket immayda sadiay nga addaan kadagiti parol ken sulo ken armas. Kalpasanna, ammo ni Jesus ti amin a mapasamak kenkuana, immasideg ket sinaludsodna kadakuada, “Siasino ti sapsapulenyo?” Insungbatda, “Jesus a taga Nazaret.” Insungbat ni Jesus, “Siak isuna.” Ni Judas, a nangliput kenkuana, ket nakipagtakder kadakuada. Idi kinuna ni Jesus kadakuada, “Siak isuna,” nagsanudda ket natnagda iti daga. Sinaludsodna manen kadakuada, “Siasino ti sapsapulem?” Ket kinunada, “Jesus a taga Nazaret.” Simmungbat ni Jesus, “Imbagak kadakayo a siak isuna. Isu a no sapsapulennak, palubosam dagitoy a lallaki.” Daytoy ket tapno matungpal ti sao nga imbagana, “Saanko a napukaw ti uray maysa kadagidiay intedmo kaniak.” Kalpasanna, inguyod ni Simon Pedro, nga addaan iti kampilan, kinabilna ti adipen ti nangato a padi, ket pinutedna ti makannawan a lapayagna. Malco ti nagan ti adipen. Kinuna ni Jesus ken ni Pedro, “Isublim ti kampilanmo iti kalubna, saanak kadi nga inumen ti kopa nga inted kaniak ti Ama?”
Isu nga inaresto dagiti soldado, ti opisialda, ken dagiti Judio a polis ni Jesus ket binaludanda. Umuna nga impanda ken Anas, a katugangan ni Caifas, ti nangato a padi iti dayta a tawen. Ni Caifas ti nangbalakad kadagiti Judio a nasaysayaat no matay ti maysa a tao para kadagiti tattao.
Simmurot ni Simon Pedro ken ti sabali pay nga adalan ni Jesus. Yantangay am-ammo ti nangato a padi dayta nga adalan, nakikuyog ken Jesus iti paraangan ti nangato a padi, ngem nakatakder ni Pedro iti ruar iti ruangan. Isu a rimmuar ti sabali nga adalan nga am-ammo ti nangato a padi, kinasaritana ti babai a mangbanbantay iti ruangan, ket inserrekna ni Pedro.Kinuna ti babai ken Pedro, “Saanka met a maysa kadagiti adalan daytoy a lalaki, saan kadi?” Kinunana, “Saanak.” Ita, dagiti adipen ken dagiti polis ket nangaramid iti uring nga apuy gapu ta nalamiis, ket nakatakderda iti aglawlawna ken mangpabara iti bagbagida. Nakatakder met ni Pedro kadakuada ken mangpabara iti bagina.
Kalpasanna, sinaludsod ti nangato a padi ni Jesus maipapan kadagiti adalanna ken maipapan iti pannursurona. Simmungbat ni Jesus, “Sipapanayag a nagsaoak iti lubong, kanayon a nangisuroak kadagiti sinagoga ken iti templo, a pagtitiponan dagiti amin a Judio. Awan ti naibagak a sililimed. Idi naibagana daytoy, maysa kadagiti polis a nakatakder iti asideg ti nangkabil iti rupa ni Jesus, a kunkunana, “Kasta kadi ti sungbatmo iti nangato a padi?” Simmungbat ni Jesus, “No di umiso ti panagsaok, paneknekam ti dakes, ngem no umiso ti panagsaok, apay a kabilennak?” Kalpasanna, imbaon ni Annas a nagalut ken Caifas a nangato a padi.
Ita, nakatakder ni Simon Pedro ket agpapudot. Insaludsodda kenkuana, “Saanka met a maysa kadagiti adalanna, saan kadi?” Inlibakna ket kinunana, “Saanak.” Maysa kadagiti adipen ti nangato a padi, kabagian ti lalaki a pinuted ni Pedro ti lapayagna, dinamagna, “Saanka kadi a nakita iti minuyongan a kaduana?” Inlibak manen ni Pedro, ket iti dayta a kanito nagkullayaw ti manok.
Kalpasanna, innalada ni Jesus manipud Caifas agingga iti hedkuarter ni Pilato. Nasapa a bigat. Saanda a mismo a simrek iti hedkuarter, tapno maliklikan ti ritual a pannakatulaw ken mabalinda ti mangan iti Paskua. Isu a rimmuar ni Pilato kadakuada ket kinunana, “Ania ti pammabasolyo iti daytoy a tao?” Insungbatda, “No saan a kriminal daytoy a tao, saanmi koma nga inyawat kadakayo.” Kinuna ni Pilato kadakuada, “Alaenyo a mismo ket ukomenyo sigun iti lintegyo.” Insungbat dagiti Judio, “Saankami a mapalubosan a mangpapatay iti asinoman.” (Daytoy ket tapno matungpal ti imbaga ni Jesus idi impasimudaagna ti kita ti ipapatay a matay.)
Kalpasanna, simrek manen ni Pilato iti hedkuarter, inayabanna ni Jesus, ket sinaludsodna kenkuana, “Sika kadi ti Ari dagiti Judio?” Simmungbat ni Jesus, “Sadawatmo kadi daytoy a bukodmo, wenno imbaga kenka ti dadduma maipapan kaniak?” Insungbat ni Pilato, “Saanak a Judio, saan kadi? Inyawatnaka kaniak ti bukodmo a nasion ken dagiti panguluen a papadi, ania ti inaramidmo?” Insungbat ni Jesus, "Saan a nagtaud iti daytoy a lubong ti pagariak. No ti pagariak ket nagtaud iti daytoy a lubong, makilablaban koma dagiti pasurotko tapno saandak a maiyawat kadagiti Judio. Ngem kas iti kasasaadna, saan a nagtaud ditoy ti pagariak." Sinaludsod ni Pilato kenkuana, “Arika ngarud?” Simmungbat ni Jesus, “Ibagam nga ariak. Gapu iti daytoy a pannakayanakko, ken gapu itoy nga immayak ditoy lubong, tapno paneknekak ti kinapudno.Tunggal maysa a kameng ti kinapudno dumngeg iti timekko.” Sinaludsod ni Pilato kenkuana, “Ania ti kinapudno?”
Kalpasan a naibagana daytoy, rimmuar manen kadagiti Judio ket imbagana kadakuada, “Awan ti masarakak a kaso maibusor kenkuana. Ngem adda kaugaliam a wayawayaak ti maysa para kadakayo iti Paskua. Kayatyo kadi a wayawayaak para kadakayo ti Ari dagiti Judio?” Impukkawda a simmungbat, “Saan a daytoy a tao, no di ket ni Barabas!” Ita, bandido ni Barabas.
Kalpasanna, innala ni Pilato ni Jesus ket binagsolna. Ket dagiti soldado inabelda ti korona a siit ket inkabilda iti ulona, ket inkawesda iti purpura a bado. Intultuloyda nga immasideg kenkuana, a kunkunada, “Ari, Ari dagiti Judio!” ken panangkabil kenkuana iti rupa. Rimmuar manen ni Pilato ket kinunana kadakuada, “Kitaem, iruarko kadakayo tapno ipakaammok kadakayo nga awan ti masarakak a kaso maibusor kenkuana.” Isu a rimmuar ni Jesus, a nakasuot iti korona a siit ken iti purpura a bado. Kinuna ni Pilato kadakuada, “Adtoy ti lalaki!” Idi nakita dagiti panguloen a papadi ken dagiti polis, impukkawda, “Ilansayo iti krus! Kinuna ni Pilato kadakuada, “Alaenyo a mismo ket ilansayo isuna, awan ti masarakak a kaso maibusor kenkuana.” Simmungbat dagiti Judio kenkuana, “Adda lintegtayo, ket maibatay iti dayta a linteg, rebbeng a matay gapu ta imbagana nga isu ket Anak ti Dios.”
Ita idi nangngeg ni Pilato daytoy, ad-adda a nagbuteng ngem idi. Simrek manen iti hedkuarterna ket sinaludsodna ken Jesus, “Sadino ti naggapuam?” Ngem awan ti sungbat ni Jesus kenkuana. Kinuna ngarud ni Pilato kenkuana, “Agkedkedka kadi a makisarita kaniak? Dimo kadi ammo nga adda pannakabalinko a mangwayawaya kenka, ken pannakabalinko a mangilansa kenka?” Simmungbat ni Jesus kenkuana, “Awan koma ti pannakabalinmo kaniak no saan a naited kenka manipud ngato, gapuna ti nangiyawat kaniak ket nakabasol iti dakdakkel a basol.” Manipud idin, pinadas ni Pilato a wayawayaan, ngem impukkaw dagiti Judio, “No wayawayaam daytoy a tao, saankan a gayyem ti emperador. Tunggal maysa nga agkunkuna nga isu ket ari, ipasdekna ti bagina maibusor iti emperador.”
Idi nangngeg ni Pilato dagitoy a sasao, inruarna ni Jesus ket nagtugaw iti bangko ti ukom iti lugar a maawagan The Stone Pavement, wenno iti Hebreo a Gabbatha. Ita, aldaw ti Panagsagana para iti Paskua; ket agarup tengnga ti aldaw. Kinunana kadagiti Judio, “Adtoy ti Ariyo!” Impukkawda, “Adaywan! Insaludsod ni Pilato kadakuada, “Ilansakon kadi ti Ariyo?” Insungbat dagiti panguloen a papadi, “Awan ti arimi no di ti emperador.” Kalpasanna, inyawatna kadakuada tapno mailansa iti krus.
Isu nga innalada ni Jesus; ket awit-awitna ti krus a bukodna, rimmuar iti maawagan Ti Lugar ti Bangkay, nga iti Hebreo maawagan iti Golgota. Sadiay nga inlansada isuna, ken kaduana ti dua pay, maysa iti agsumbangir, ken ni Jesus iti nagbaetanda. Adda met insurat ni Pilato a naisurat ken naikabil iti krus. Kastoy ti mabasa, “Jesus ti Nazaret, ti Ari dagiti Judio.” Adu kadagiti Judio ti nangbasa iti daytoy a kitikit, gapu ta ti lugar a nakailansaan ni Jesus ket asideg iti siudad; ket naisurat iti Hebreo, Latin, ken Griego. Kalpasanna, kinuna dagiti panguluen a papadi ken Pilato, “Saanmo nga isurat, ‘Ti Ari dagiti Judio,’ no di ket, ‘Kinuna daytoy a tao, Siak ti Ari dagiti Judio.’” Insungbat ni Pilato, “Isuratko ti insuratko.” Idi inlansa dagiti soldado ni Jesus iti krus, innalada dagiti kawesna ket biningayda dagitoy iti uppat a paset, maysa para iti tunggal soldado. Innalada met ti tunikana; ita ti tunika ket awan ti panagdadaitna, a naabel iti maysa a pedaso manipud iti ngato. Isu a kinunada iti maysa ken maysa, “Saantayo koma a pigis, no di ket agbibinnunot tapno makitatayo no siasino ti mangala iti daytoy.” Daytoy ket tapno matungpal ti kuna ti nasantuan a kasuratan, .
“Inbingayda dagiti kawesko iti nagbaetan ti bagbagida, ket gapu iti kawesko nagbibinnunotda.”
Ket dayta ti inaramid dagiti soldado.
Kabayatanna, nakatakder iti asideg ti krus ni Jesus ti inana, ken ti kabsat ni nanangna, ni Maria nga asawa ni Clopas, ken ni Maria Magdalena. Idi nakita ni Jesus ti inana ken ti adalan nga ay-ayatenna a nakatakder iti sibayna, kinunana iti inana, “Babai, adtoy ti anakmo.” Kalpasanna, kinunana iti adalan, “Adtoy ni inam.” Ket manipud iti dayta nga oras, impan ti adalan iti bukodna a pagtaengan.
Kalpasan daytoy, idi ammo ni Jesus a nalpasen ti amin, kinunana (tapno matungpal ti nasantuan a kasuratan), “Mawawak.” Maysa a garapon a napno iti nasam-it nga arak ti nakatakder sadiay. Isu nga inkabilda ti espongha a napno iti arak iti sanga ti hisopo ket iniggamanda iti ngiwatna. Idi inawat ni Jesus ti arak, kinunana, “Nalpasen.” Kalpasanna, inruknoyna ti ulona ket insukona ti espirituna.
Yantangay aldaw ti Panagsagana, saan a kayat dagiti Judio dagiti bangkay a mabati iti krus bayat ti sabbath, nangruna ta dayta a sabbath ket aldaw ti dakkel a solemnidad. Gapuna, kiniddawda ken Pilato a maburak dagiti saka dagiti nailansa a lallaki ken maikkat dagiti bangkay. Kalpasanna, immay dagiti soldado ket pinaburakda dagiti saka ti immuna ken ti sabali a nailansa a kaduana. Ngem idi dimtengda ken Jesus ket nakitada a natayen, saanda a naburak dagiti sakana. Imbes ketdi, tinukkol ti maysa kadagiti soldado ti pika ti sikiganna, ket dagus a rimmuar ti dara ken danum. (Ti nakakita iti daytoy ket nagsaksi tapno mamatikayo met. Pudno ti pammaneknekna, ket ammona nga ibagbagana ti pudno.) Napasamak dagitoy tapno matungpal ti nasantuan a kasuratan, “Awan ti maburak kadagiti tulangna.” Ket kunana manen ti sabali pay a paset ti nasantuan a kasuratan, “Kitaendanto daydiay tinukkolda.”
Kalpasan dagitoy a banbanag, ni Jose a taga-Arimatea, nga adalan ni Jesus, nupay nalimed gapu iti panagbutengna kadagiti Judio, kiniddawna ken Pilato a palubosanna nga alaenna ti bangkay ni Jesus. Inikkan ni Pilato iti pammalubos; isu nga immay ket inikkatna ti bangkayna. Immay met ni Nicodemo, nga immuna nga immay ken Jesus iti rabii, a nangiyeg iti naglaok a mirra ken aloe, nga agdagsen iti agarup sangagasut a kilo. Innalada ti bangkay ni Jesus ket binalkotda kadagiti rekado kadagiti lienso a lupot, kas iti kaugalian dagiti Judio iti panangitabon. Ita adda minuyongan iti lugar a nakailansaanna iti krus, ket iti minuyongan adda baro a tanem nga awan pay ti nakaikabilan. Ket ngarud, gapu ta aldaw ti Panagsagana dagiti Judio, ken asideg ti tanem, inkabilda ni Jesus sadiay.Ti Ebanghelio ni Juan ket mangidatag iti panagsagaba ni Jesus a naiduma kadagiti dadduma a mannurat iti ebanghelio. Iti Ebanghelio ni Juan, naan-anay a kontrolado ni Jesus ti biagna ken ti ipapatayna. Saan a makidangdangadang ni Jesus idiay Getsemani wenno agpukkaw iti krus. Arakupenna ti ipapatay kas pagayatan ti Dios ken pamay-an nga agsubli iti Dios buyogen ti balligi. Iti intero a salaysay, kontrolado ni Jesus ti mapaspasamak. Isut’ pakaigapuan dagiti mangtiliw kenkuana nga umatras ken matnag iti daga. Ipatarusna manen dagiti saludsod bayat ti pannakabista. Ilibakna ti panagkuna ni Pilato nga adda pannakabalinna kenkuana. Ipaganetget ni Juan a napan ni Jesus iti ipapatayna nga awan ti tulong ti tao. Kamaudiananna, indeklarana a nalpas itan ti amin, “Kalpasanna inruknoyna ti ulona ket insukona ti espirituna.” Awan ti mangala kenkuana iti espirituna. Isu laeng ti mangisubli iti Dios. Manipud umuna agingga iti maudi, babaen ti biag ken ipapatay, ni Jesus ti mangtignay ken mangkonkontrol agpadpada iti agdama ken masanguanan. Iti Ebanghelio ni Juan, ni Jesus ket nangabak, naballigi iti ut-ot ken ipapatay. Tungtungpalenna ti nadutokan nga akemna kas Mesias, uray no orkestraenna ti bukodna a panggep. Kasanotayo a maawatan ti kaipapanan ti ipapatayna? Mabalin koma a liklikan ni Jesus ti ipapatay. Ti laeng kasapulanna nga aramiden ket ilibakna ti pagarian ti Dios, maysa a parabur ken asi, ken awatenna ti sosial nga urnos iti dayta nga aldaw. Imbes ketdi, situtured nga inturongna ti rupana iti Jerusalem ket intultuloyna ti nagtulad ken nangisuro iti pagarian ti Dios —uray no napangtaan a mapapatay. Natay ni Jesus gapu iti panggep ti pagarian nga inwaragawagna.
Saludsod
- Nailansa ni Jesus gapu iti panangiwaragawagna iti alternatibo a pagarian iti Imperio ti Roma. Kasano a kontra-kultural ita ti panangsurot ken Jesus?
- Kasano ti panangtuladmo iti panagturay ti Dios iti asi ken pannakipagrikna?
- Agpatingga ti panagbasa iti Biernes Santo iti kasipngetan ti tanem. Kaano a nariknam nga agur-urayka iti sipnget?
Panagpatulod
Pakaammo ti Kinaparabur
Sungbatan dagiti napudno nga adalan ti umad-adu a pannakaammo iti nawadwad a kinaparabur ti Dios babaen ti panangibinglay sigun kadagiti tarigagay ti pusoda; saan a babaen ti bilin wenno pananglapped.
—Doktrina ken Katulagan 163:9
Magun-od ti basket ti daton no kayatyo a suportaran dagiti agtultuloy, babassit-grupo a ministerio kas paset ti naparabur a sungbatyo. Daytoy a kararag a daton ket naadaptar manipud iti Naparabur a Sungbat ti A Disciple:
Dios ti panagrag-o, Ibinglaymi kadagiti puso a napno iti rag-o kas sungbat iti kaadda ti Anakmo. Sapay koma ta dagiti daton nga ibinglaytayo ket mangyeg iti rag-o, namnama, ayat, ken talna iti biag dagiti dadduma tapno mapadasanda ti asi ken paraburmo. Amen.
Awis iti Sumaruno a Gimong
Panangserra a Himno
CCS 459, “Jesus, Laglagipennak” (no saankayo a makiraman iti Komunion bayat daytoy a panagtataripnong ibilangyo ti panagkanta iti Community of Christ Sings 470, “Dagiti Anniniwan Agpaatiddog agingga iti Rabii.”
Panangserra a Kararag
Opsional a Panagnayon Depende iti Grupo
Sakramento ti Pangrabii ti Apo
Pakaammo ti Komunion
Pilien ti maysa a nasantuan a kasuratan a basaen manipud iti daytoy a napili: 1 Corinto 11:23–26 . Mateo 26:17–30; Marcos 14:12–26; Lucas 22:7–39.
Awis iti Komunion
Maawat ti amin iti lamisaan ni Cristo. Ti Pangrabii ti Apo, wenno Komunion, ket maysa a sakramento a pakalaglagipantayo iti biag, ipapatay, panagungar, ken agtultuloy a kaadda ni Jesucristo. Iti Komunidad ni Cristo, mapasarantayo met ti Komunion kas gundaway a mangpabaro iti katulagantayo iti panagbuniag ken mabukel kas adalan nga agbibiag iti mision ni Cristo. Mabalin nga addaan dagiti dadduma iti naiduma wenno nainayon a pannakaawat iti uneg dagiti tradision ti pammatida. Awisenmi amin a makipaset iti Pangrabii ti Apo nga aramidenda daytoy iti ayat ken talna ni Jesucristo.Iti daytoy a Biernes Santo sapay koma ta masabattayo ni Jesus iti lamisaan, a mangibinglay iti tinapay ken arak kas ebkas ti bendision, panangagas, talna, ken panagserbi kas adipen. Kas panagsagana kantaentayo ti Community of Christ Sings 470, “Agpaatiddog dagiti Anniniwan agingga iti Rabii.”
Kapanunotan Para kadagiti Ubbing
Dagiti materiales: babassit a kandela ken nalaglag-an, wenno kandela a paandaren ti bateria. Daytoy nga aktibidad iramanna ti sumagmamano a kanito ti kinasipnget. Nainsiriban no nasaksakbay a makisarita kadagiti nagannak. Mabalin a piliem ti pumanaw iti background light wenno tugaw dagiti ubbing a kadua dagiti dadakkelda tapno masigurado a marikna ti tunggal ubing a natalged. Ikabil dagiti kandela iti lamisaan iti tengnga ti grupo. Sindian dagiti kandela. Iddepen dagiti silaw ken lampara iti ngato. Ania ti mariknam no makitam a sumsumged dagiti kandela? (naragsak, magagaran, natalna) Masansan a mangsinditayo kadagiti kandela kas simbolo ti namnama. Ti lawag ti gil-ayab ti kandela ipalagipna kadatayo ti lawag nga iyeg ni Jesus ditoy lubong. Ti Biernes Santo ket maysa nga aldaw a laglagipentayo a ti lubong nga awanan iti mensahe ken ministerio ni Jesus ket agbalin a lubong nga awanan namnama. Saggaysa nga iddepentayo dagiti kandela agingga nga aginanatayo iti apagbiit iti kasipngetan. No agusarka kadagiti kandela a paandaren ti bateria, mabalinmo nga iggaman ti tunggal ubing ti maysa, ken saggaysa nga iddepen dagitoy. No nasindi dagiti kandela, mabalin a saggaysa ti sumang-at dagiti ubbing ket agpuyotda iti kandela agingga a maiddep amin. Urayem ti sumagmamano a kanito iti sipnget. Kalpasanna, adda mangsindi iti silaw. Ania ti rikna ti panagtugaw iti sipnget? (nakabutbuteng, naliday, naulimek) Uray no adda sipnget, ammotayo nga adda ni Jesus kadatayo, ket asidegen nga adda ditoy ti ragsak ti Paskua. Mangidatontayo iti ababa a kararag:
Naparabur a Dios, .
Agyamankami kenka gapu iti sagut ti Anakmo, ni Jesus, a mangiyeg iti lawag iti sipnget. Amen.
Makatulong ti Sermon
Panangsukimat iti Kasuratan
Ti Ebanghelio ni Juan ket mangidatag ti panagsagaba ni Jesus manipud iti pannakaarestona, ti panagsaludsod iti sango ni Annas, ti panangilibak ni Pedro, ken ti pannakabista iti sango ni Pilato, babaen ti ipapatay ken pannakaitabon ni Jesus. Adu a detalye a masarakan kadagiti salaysay da Mateo, Marcos, ken Lucas ti awan iti Juan: Simon ti Cirene, ti kararag ni Jesus a pammakawan, panagbabawi babaen ti “nasayaat a mannanakaw,” sumagmamano a sasao manipud iti krus, ti belo ti santuario, ken ti Senturion. Ti pakabuklan a tema ket naan-anay a kontrolado ni Jesus agpadpada ti biagna ken ti ipapatayna. Saan nga agkurkuridemdem ti Kristo ni Juan gapu iti panagsagaba. Saan a makidangdangadang idiay Getsemani wenno agpukkaw iti krus. Arakupenna ti ipapatay kas pagayatan ti Dios ken pamay-an nga agsubli iti Dios buyogen ti balligi. Iti intero a salaysay, kontrolado ni Jesus ti tignay. Pagbalinenna nga umatras ken matnag iti daga dagiti mangtiliw kenkuana (Juan 18:6). Ipatarusna manen dagiti saludsod bayat ti pannakabista. Ilibakna ti panagkuna ni Pilato nga addaan iti pannakabalin kenkuana (19:11). Ipaganetget ni Juan a napan a mismo ni Jesus natay, nga awan ti tulong ti tao. Bayat ti pannakabista ni Jesus, pinilit ni Pilato dagiti panguluen dagiti Judio a mangideklara iti sentensia nga ipapatay ken Jesus. Idi kinarit dagidi lider maipapan iti kitikit, binaliktad ni Pilato ti planoda babaen ti panangpasingkedna kas kinapudno ti darum nga indatagda maibusor ken Jesus. Iti kasta ipudnona iti publiko ti kinasoberano ni Jesus, bayat nga agtultuloy a laksiden dayta dagiti panguluen a papadi. Detalyado a deskribiren ni Juan no kasano a biningay dagiti soldado ti kawes ni Jesus ken nagbibinnunotda para iti awan ti panagdadaitna a tunika. Babaen ti panangdakamatna iti Salmo 22:18, ipasimudaag ti ebanghelista dagiti soldado a nangilansa ken ni Jesus ti nangtungpal iti padto. Isingasing ti dadduma nga eskolar a ti panangipaganetget ni Juan iti panangtaginayon a di nadadael ti awan pagkuranganna a tunika ket simbolo ti panagkaykaysa dagiti pasurot ni Jesus. Saan a madadael dagiti soldado ti kukua ni Jesus. Iti krus, nalikmut ni Jesus kadagiti soldado, lider dagiti Judio, ken napudno a komunidad dagiti gagayyem, pasurot, ken inana. Manipud kadakuada mangbukel iti baro a pamilia a mangaywan iti maysa ken maysa. Kamaudiananna, indeklarana a nalpasen ti amin —ti panangiwaragawagna iti pagarian, ti panagnaedna kas Anak ti Dios, ti baro a relasion ti pammati iti nagbaetan ti pisikal a pamiliana ken ti komunidad dagiti adalan. Ti pagsasao ti kararag a masarakan iti Salmo 69:21 maipapan iti waw, ket maawatan itan kas nayebkas iti Juan 18:11, “...Saanko kadi nga inumen ti kopa nga inted kaniak ti Ama?” Saan laeng nga ininum ni Jesus ti kopa, agtultuloy a mawaw iti dayta, nga uminum agingga a makompleto ti amin a makalikaguman kenkuana. “Kalpasanna, inruknoyna ti ulona ket insukona ti espirituna” (19:30b). Uray iti ipapatay, ni Jesus ti mangiturturay. Awan ti mangala kenkuana iti espirituna. Isu laeng ti mangisubli iti Dios. Manipud umuna agingga iti maudi, babaen ti biag ken ipapatay, ni Jesus ti mangtignay ken mangkonkontrol agpadpada iti agdama ken masanguanan. “Itedko ti biagko...Itedko iti bukodko a pagayatan” (Juan 10:17–18). Iti Ebanghelio ni Juan, ni Jesus ket nangabak, nagballigi iti ut-ot ken ipapatay, a tinungpalna ti naituding nga akemna a kas Mesias bayat nga inorganisarna ti bukodna a panungpalan. Kasanotayo a maawatan ti kaipapanan ti ipapatayna? Ammotayo nga inwaragawag ken inmodelo ni Jesus ti pagarian ti Dios, maysa a pagarian ti parabur ken asi para iti amin. Mabalinna koma a liklikan ti ipapatay. Ti laeng kasapulanna nga aramiden ket ilibakna ti pagarian ken makikuyog iti sosial nga urnos iti dayta nga aldaw. Imbes ketdi, situtured nga inturongna ti rupana iti Jerusalem, ket intultuloyna nga inaramid ti pagarian uray no napangtaan a mapapatay. Natay ni Cristo para kadatayo, gapu iti panggep ti pagarian nga inwaragawagna. Kasano ti sungbattayo iti agtultuloy nga awag a mangyeg iti pagarian ti Dios ita
Sentral nga Kapanunotan
- Agsursurat ni John iti historikal a komunidadna idi arinunos ti umuna a siglo. Masapul a mangngegtayo ti estoria ti krus segun iti kultura dagiti Romano-Griego ken Judio, ken ti panggep ti Ebanghelio ni Juan: tapno iwaragawag ti kinasoberano ni Cristo ken iyegna dagiti tattao iti pammati.
- Nupay maysatayo a komunidad a naisina iti panawen ni Juan iti 2,000 a tawen, saantayo a naikkat iti mangted-biag ken mangisalakan nga aramid ni Cristo.
- Adu ti kaipapanan ti krus. Ti maysa a wagas a pannakaawat iti kaipapanan daytoy ket ti pannakabigbig a natay ni Jesus para iti pagarian ti Dios, a nangpangta kadagiti mannakabalin idi kaaldawanna.
Saludsod para iti Speaker
- Kasano a ti kababalin ni Jesus a mangiturong iti panangtengngelna iti bukodna nga ipapatay ket maibagay iti teolohiam?
- Kasano a mangngeg dagiti tattao iti kongregasion ti matalek a salaysay ni Juan maipapan iti mangted-biag ken mangisalakan nga aramid ni Kristo ita? Mangngeg kadi dagiti tattao itatta iti isu met laeng a wagas a mabalin a nangngeg ti komunidad ni Juan idi panawenna?
- Kasano a maipakaammom ti panggep ni Cristo a mangyasideg kadagiti amin a tao kenkuana idiay krus ti Kalbario? Ania ti mabalin a kaipapanan daytoy kadagiti adalan ita?
- Ania ti pannakaawatmo iti pannakaaramat ti balikas a naimbag (kas iti Biernes Santo) iti panangiladawan iti daytoy nga aldaw ken teksto?
